1. „Powrót Robin Hooda”, reż. Richard Lester (1976)

W koncepcie filmu było coś ujmującego i dziwacznego jednocześnie: oto po 20 latach Robin Hood wraca do lasu Sherwood. Twarze starsze, poza tym jednak wszystko jak dawniej – biedni nadal są biedni i wciąż potrzebują obrońcy, który da im to, co zabierze bogatym. U obrońcy również niewiele się zmieniło; mimo upływu dwóch dekad wciąż nie udało się stanąć z ukochaną Lady Marion na ślubnym kobiercu. W role pary leśnych kochanków wcielili się Sean Connery i Audrey Hepburn i zagrali je tak, jakby sami również zatrzymali się w czasie. Connery jest średniowieczną wersją Jamesa Bonda, a Hepburn, wciąż delikatna i filigranowa, jak na swoje pięćdziesiąt lat zachowuje się zaskakująco… dziewczęco. W pewnych jednak kwestiach Audrey wyprzedziła czas: choć premiera filmu przypadła na połowę lat 70., trwała ondulacja na głowie aktorki (tzw. „baranek”) była krzykiem mody dopiero w następnej dekadzie.

2. „Krwawa linia”, reż. Terence Young (1979)

Międzynarodowa superprodukcja, od której rozmachu większa była tylko skala jej porażki. W „Krwawej linii” zgromadzono aktorską śmietankę z Romy Schneider i Omarem Sharifem na czele, muzykę do filmu napisał Ennio Morricone, a za zdjęcia odpowiadał Freddie Young – ten sam, który zaangażowany był w produkcję „Lawrence’a z Arabii” czy „Doktora Żywago”. Żadna z tych gwiazd nie była jednak w stanie uratować tak fatalnego filmu (ironicznie skomentowano to w jednym z odcinków zamieszczanego na YouTube cyklu „Jak zeszmacić swoją aktorską karierę”). I Audrey Hepburn nic tu nie pomogła, skoro Terence Young więcej wysiłku włożył w pokazanie, jak aktorka rozbija się po świecie prywatnymi samolotami i zmienia luksusowe wille, niż w zastanowienie się, o co właściwie w tym wszystkim chodzi. Film tak zły, że jego nieudolność nie jest w stanie nawet bawić.

3. „Śmiechu warte”, reż. Peter Bogdanovich (1981)

Najciekawsza pozycja wśród ostatnich filmów Hepburn. Stylowa komedia obyczajowa o trójce nowojorczyków pracujących w agencji detektywistycznej, zajętych śledzeniem kobiet na zlecenie ich zazdrosnych mężów. Audrey Hepburn wciela się właśnie w podejrzewaną o zdradę Angelę Niotes, żonę europejskiego potentata. Okazuje się wierna, jednak tylko do czasu, kiedy staje twarzą w twarz ze śledzącym ją detektywem Johnem Russo (jeden z ulubionych aktorów Cassavetesa, Ben Gazzara). Peter Bogdanovich w  wywiadzie, którego udzielił Wesowi Andersonowi z okazji 25. rocznicy premiery  „Śmiechu warte”, powiedział, że ten ekranowy związek zainspirowany został rzeczywistym romansem Hepburn i Gazzary, który trwał od ich spotkania na planie „Krwawej linii”. Poprowadzony z lekkością, skrzący subtelnym humorem film, to bez wątpienia jedno z najbardziej oryginalnych dział Bogdanovicha.

4. „Love Among Thieves”, reż. Roger Young (1987)

W „Love Among Thieves” Hepburn wcieliła się w rolę baronowej Caroline DuLac, koncertowej pianistki, która kradnie trzy złocone jaja Fabergé, by ratować porwanego męża. Obraz to wyjątkowy choćby dlatego, że to jedyny film telewizyjny w karierze Audrey i jednocześnie jej ostatnia główna rola. Nie ma jednak wątpliwości, że film Rogera Younga to przede wszystkim hołd dla Audrey Hepburn i jej dorobku – postać baronowej została napisana specjalnie dla niej, co więcej, w opowieści znaleźć można liczne odniesienia do ikonicznych ról Hepburn z lat 50. i 60. (przede wszystkim z „Szarady”, „Kiedy Paryż wrze” i „Jak ukraść milion dolarów”). Audrey w „Love Among Thieves” może wzruszać, bo choć bliska sześćdziesiątki, jest wciąż tak samo czarująca, jak gdy miała lat dwadzieścia.

5. „Na zawsze”, reż. Steven Spielberg (1989)

Kino Spielberga należało już do przedstawicieli innego aktorskiego pokolenia, w „Na zawsze” są nimi Richard Dreyfuss i Holly Hunter. Hepburn na ekranie widzimy jedynie przez kilka minut, kiedy wciela się w Hap – jest duchem, aniołem, może przewodnikiem po zaświatach? Rola ta stanowi bardzo wyraźne pożegnanie Hepburn z filmem, nieco melancholijne, jednak godnie reprezentujące urok i klasę jej czterdziestoletniej aktorskiej drogi.

by: Kuba Żary 2012

Madonna to w karierze Rittsa obszerny rozdział i największa, obok Cindy Crawford, muza. Nakręcił dla niej klip  „Cherish” (pierwszy muzyczny teledysk w jego karierze), wielokrotnie fotografował, a jego ujęcia pani Ciccone jako Myszki Minnie, albo trzymającej się za krocze przeszły do historii popkultury. Tak oto sama Madonna wspominała ich znajomość, przemawiając na pożegnaniu Rittsa.

Teledyski. „Cherish” było tylko wprawką. Chwilę potem na podobnym pomyśle (plaża, piach, sex) oparł swoje najbardziej sugestywne dzieło – „Wicked Game” Chrisa Isaake’a z Heleną Christensen (jeden z 10 najważniejszych wideoklipów wszechczasów). Tą samą drogą podążył jeszcze w „Love Will Never Do Without You” Janet Jackson z Djimonem Hounsou, i „In the Closet” jej brata Michaela z Naomi Campbell, a pod koniec życia także w „Underneath Your Clothes” Shakiry i „Ain’t It Funny” J. Lo. Pełną listę 13 klipów Rittsa zobaczyć można tu.

Kampanie reklamowe. Pozowały mu Linda Evangelista, Cindy Crawford czy Stefanie Seymour, a nawet młodziutka Kate Moss i Mark Wahlberg. Fotografował dla największych kreatorów mody lat 80. i 90. – na jego zdjęciach swoje kampanie opierały m.in. dom mody Versace czy Calvin Klein.

Czasopisma. Na swoim koncie miał okładki dla „Elle”, „Harper’s Bazaar” oraz ”Vogue”. Najsłynniejsze stały się jego zdjęcia do „Rolling Stone’a” (pełna lista jego okładek dla „RS” tu) oraz „Vanity Fair”, w tym chociażby świetna okładka z Cindy Crawford golącą K. D. Lang. Tu św. Sinead z 1991 roku.

Celebryci. Uwielbiał ich i był jednym z nich. Fotografował zawsze nie byle kogo albo byle kogo nie byle jakiej urody. Do historii fotografii przeszło chociażby jego zdjęcie najgorętszych modelek początku lat 90.: Tatjany Patitz, Stephanie Seymour, Naomi Campbell, Cindy Crawford i Christy Turlington - nagich, splecionych w uścisku, a także sesje z Jackiem Nicholsonem, Davidem Bowie, Richardem Gere czy Princem.

Płyty. Silnie związany z przemysłem muzycznym, tworzył dla niego nie tylko wideoklipy, ale i ikoniczne okładki płyt w czasach, kiedy te sprzedawały się jeszcze w wielkich nakładach. „Bad” Jacksona i „True Blue” Madonny wyszły właśnie spod jego obiektywu.

Afryka. Pojechał na Czarny Ląd w 1993 i zachwycił się jego urodą. Niczym Leni Riefenstahl, do której nieraz zresztą jego estetykę porównywano (wystarczy zobaczyć kadry z „Olimpiady” i porównać je do dzieł Rittsa).  W jego wyjątkowych, dalekich od realizmu,  zdjęciach z Afryki widać może najbardziej, jak mocno doceniał uroki męskiej sylwetki (sam był gejem), także na sposób idealistyczny.

by: Adam Kruk 2011

Oto kolejny dowód na panoszący się od niedawna nieuchronny 90s revival – czyli modę na lata 90. Właśnie dziś, 8 grudnia, pojawia się w sklepach reedycja płyty Siamese Dream – pierwszego komercyjnego sukcesu The Smashing Pumpkins z 1993 roku. Grali wtedy w klasycznym czteroosobowym składzie: Billy Corgan w poważnej depresji, ale nadal z włosami, Jimmy Chamberlin jeszcze nie wyleciał z zespołu za nadużywanie narkotyków, a James Iha i D’arcy Wretzky właśnie się rozstawali. Wydawałoby się, że to nienajlepsze okoliczności do pracy zespołowej, ale pod czujnym producenckim okiem Butcha Wiga (odpowiedzialnego również za ich debiutancką płytę Gish,  Nevermind Nirvany czy Dirty i Experimental Jet Set, Trash and No Star Sonic Youth) kilkumiesięczne szarpanie się członków zespołu przyniosło świetny, poszarpany efekt. Mocny krążek, cztery świetne single. Na start „Cherub Rock”:

Jedna z najpiękniejszych piosenek lat dziewięćdziesiątych, „Disarm”, pochodzi właśnie z tego albumu:

Do tego Billy Corgan jako sprzedawca lodów w „Today”:

I na sam koniec odlot w lata 90. rakietą:

Wznowiona wersja dostępna jest też w wersji winylowej lub z  dodatkową płytą z remiksami i demówkami oraz DVD dokumentującym koncert zespołu w chicagowskim The Metro z 1993 roku.

by: Grzegorz Kruk 2011

Jesienią słuchamy polskiej muzyki! Nie dlatego, że lubimy się dołować, ale dlatego, że ją lubimy. Kilka nowych krążków szczególnie przypadło nam do gustu. Nie ma w tym zestawie „8″ Nosowskiej, bo choć brzmi nieźle, to mocno przekombinowała bidulka z tekstami; nie ma też ”Niech wszystko staje się lepsze” Rentona, bo maniery wokalnej Marka Karwowskiego słuchać z biegiem lat coraz trudniej. Jest za to 10 płyt, dzięki którym tegoroczna jesień jest na prawdę fajna! I na szczęście długa.

Łona i Webber Cztery i pół

Łona należy do wyjątkowego i dość ekskluzywnego grona polskich raperów, którzy wierzą, że sytuację w naszym kraju można komentować nie rzucając na prawo i lewo kurwami i japierdolami. Cztery i pół okazuje się być  komentarzem kompleksowym – jest tu mowa i o Unii Europejskiej (stanowisko bardziej konkretne niż ma wielu polityków), i o samotności w sieci (zdecydowanie mniej pretensjonalnie od Janusza L. Wiśniewskiego), i nawet o kolejkach na poczcie (zwyczajnie lepiej od L.U.C.a i Abradaba). Chłopaki ze Szczecina po raz kolejny dali radę.

SuperXiu Idealism

Czasem barwa głosu Damiana Bończyka przynosi na myśl dokonia Patricka Wolfa, tak jak w pięknym „Colours od Light”. Innym razem SuperXiu odchodzą daleko od romantycznych klimatów w ciemniejsze rejony („Black Cat”), czy instrumentalną poetykę snu („Mermaid Song”). Idealism dowodzi, że nie trzeba być idealistą by wierzyć w naszą młodzież. Wystarczy jej posłuchać.

Julia Marcell June

Bardzo udany to album i – choć nazwa sugerowałaby klimaty czerwcowe – bardzo jesienny. Pod koniec zestawu utworów, które Marcell proponuje na June, jej bjorkopodobne jęki trochę już męczą, jednak nie przestają zadziwiać świetne pomysły aranżacyjne („Aye Aye”). Jest tu kilka prawdziwie zgrabnych i bogatych piosenek, takich jak „Echo” czy singlowa „Matrioszka”, podczas której chciałoby się grabić liście w towarzystwie nawiedzonych nimf i górali.

George Dorn Screams Go Cry On Somebody Else’s Shoulder

Taką głębię dźwieku wydobyć można tylko w polskim Manchesterze. Jak na George’ów przystało, wciąż głos Magdy Powalisz powala, nadal jest mrocznie i deszczowo, ale słychać też folkowe rozjaśnienia, a nawet inspiracje biblijne (sic!) w „The hour of ghosts”. Bydgoska kapela z płyty na płytę coraz lepsza. Jak Rihanna, chciałoby się dodać.

Ramona Rey 3

Nie ma pewności, czy Ramona należy do  awangardy polskiego popu, czy przeciwnie – zupełnie nie ma pojęcia, co robi. 3 sytuacji nie zmienia – krzykliwe staccata i wyjęczane synkopy jedni pokochają, innych zupełnie odstraszą, a wielu pozostawią kompletnie zdezorientowanymi. Dzieje się u Ramony coraz ciekawiej, więc może w tym szalonym niedookreśleniu jest metoda? Gdyby łatwiej było odpowiedzieć na pytanie, kim jest Ramona Rey, na jej trzecią płytę pewnie już nie zwrócilibyśmy uwagi.

Kobiety Mutanty

„We are the mutants”  hymnem tej jesieni? Czemu nie – ma ku temu wszelkie walory i w głowie wciąż kołysze. Kobiety mają dryg do tego rodzaju, na poły surrealistycznych, melodyjnych, zabawnych i niegłupich przebojów, co udowodnili już przed dekadą w „Marcello”. Album Mutanty ma sporo walorów: są wśród nich radiowozy, które nie dogonią nas już nigdy, Łajka i Nowy Wspaniały Świat. Walorów jest dokładnie 11, czyli tyle, ile utworów na płycie.

João Rocks

Portugalczyk João de Souza od sześciu lat jest Wrocławianinem z wyboru. Do tej pory dzielnie poczynał sobie w kolaboracjach (m.in. Mikromusic, Pensão Listopad, czy Smolik), tej jesieni zdobył się na odwagę i wydał album solowy – Rocks. Mamy słabość do portugalskiej muzyki (o czym już na Popvictims pisaliśmy), a szczególna estyma, jaką darzymy polskie produkcje, jest silniejsza od nas. Połączenia tych dwóch po prostu nie moglibyśmy nie polubić.

Öszibarack 40 Surfers Waiting For The Wave

Ostatnia płyta Őszibarack, Plim Plum Plam z 2008 roku, skrzyła przebojami (pamiętacie „Surfin’ Safari”?). Dlatego kiedy wrzuciliśmy 40 Surfers Waiting For The Wave do odtwarzacza, czekaliśmy na hity. I jeżeli tytułowi surferzy czekali równie cierpliwie co my, to do domu wrócili suchą stopą. Trudno z tej „nieprzebojowości” czynić jednak zarzut – nowy album jest jak hipnotyzujący soundtrack do nieistniejącego filmu.

Emma Dax Emma Dax

Krystian Wołowski znany z Dick4Dick, Marcin Matuszewski (Duże Pe) i Remek Zawadzki związany z Afro Kolektywem, zjednoczyli się pod szyldem Emma Dax. Założenie projektu było karkołomne: zderzyć ze sobą bity a’la wczesna Trojanowska i bardzo współczesne rapowane liryki. Daje to dość schizofreniczny efekt alternatywnej czasoprzestrzeni – tak brzmiałby hip-hop, gdyby trzydzieści lat temu zabrał się za niego Romek Lipko. Bardzo mocny, świeży i – co wciąż jest w Polsce ewenementem – dowcipny materiał.

Jacaszek Glimmer

Po Trenach zrobiło się o nim naprawdę głośno. Z rodzinnego Gdańska Michał Jacaszek wypłynął na szerokie wody – Brytyjczycy z „The Wire” wychwalali go pod niebiosa, Norwegowie z labelu Miasmah obiecali rozprowadzić po świecie, w którym to planie miejsce dla siebie znaleźli też amerykańscy wydawcy z Ghostly International. Pentral sprzed dwóch lat nie był płytą złą, ale Glimmer to najwyższa półka. Jacaszek to wciąż nasza najjaśniej świecąca gwiazda eksportowa.

by: Popvictims 2011

Słynny zespół muzyczny z Liverpoolu? Oczywiście – The Beatles. Nie mniej interesująca jest też jednak inna grupa zawiązana w tym angielskim portowym mieście, choć budzi zapewne zainteresowanie zupełnie innego, niż beatlesowskie, audytorium. Mowa o Dead Or Alive, nowofalowo-synthpopowym składzie wyrosłym na gruzach Nightmares In Wax (nie mylić z triphopowym Nightmares On Wax). Niezmiennie frontmanem DOA (nie mylić z punkowym D.O.A.) był i jest Peter Burns, którego kolejne, rzec by można radykalne zmiany image’u (i nie tylko samego image’u – o czym później) szły w parze z wytyczaniem (narzucaniem?) zespołowi nowych muzycznych kierunków.

Zaczynali od rocka gotyckiego (sic!) – przypomnijmy w tym miejscu choćby utwór „Flowers”, budzący gdzieś z tyłu głowy skojarzenia z wczesnym The Birthday Party. Nie bez znaczenia wydaje się fakt, iż w owym czasie gitarzystą i kompozytorem w DOA był Wayne Hussey – późniejszy członek The Sisters Of Mercy.

Tego typu – patrząc z dzisiejszej perspektywy – „smaczki” odnaleźć możemy jednak jedynie na trudno dostępnych dziś epkach. Pierwszy album długogrający DOA to dopiero Sophisticated Boom Boom z 1984 roku, nagrany już po zmianie image’u Pete’a Burnsa – na mocno androgyniczny (którym konkurował z Boyem George’em). Uwagę słuchaczy i krytyków przyciągnął singiel, będący remakiem hitu disco-supergrupy KC and The Sunshine Gang – „That’s the Way (I Like It)”.

Prawdziwy przełom to jednak dopiero rok 1985 i kultowy dziś album Youthquake, przynoszący światu m.in. utwór „You Spin Me Round (Like a Record)”, który zawojował listy przebojów na całym świecie, a do którego teledysk do dziś święci triumfy na YouTubie. Za całość odpowiadało songwritersko-producenckie trio Stock Aitken Waterman (SAW) – współpracujące m.in. z Divine, Donną Summer, Bananaramą czy Jasonem Donovanem.

Kolejny album był – zupełnie jakby zobowiązywał go do tego tytuł: Mad, Bad, and Dangerous to Know (1987) – źródłem zarówno kontrowersji, jak i prawdziwych kłopotów DOA. Za sprawą singla „Something in My House”, a właściwie teledysku do piosenki, Pete został oskarżony o propagowanie satanizmu (sic!); campowy klip do „I’ll Save You All My Kisses” został z kolei zbanowany przez MTV za promowanie treści homoseksualnych. Najbardziej szkoda jednak zmarnowanego potencjału utworu „Hooked on Love”. Wytwórnia płytowa mocno zaniedbała promocję singla, nie powstał nawet teledysk. A szkoda – moim zdaniem to najzgrabniejsza, najlepiej skrojona piosenka w całym repertuarze zespołu.

Nie będzie przesadnym stwierdzenie, że największy sukces Dead Or Alive odnieśli w Japonii. Trasa koncertowa, jaką odbyli po tym kraju w 1987 roku, zatytułowana Rip It Up, to apogeum sukcesu grupy. To zresztą dość ciekawe zjawisko – wielu brytyjskich popowych wykonawców święciło prawdziwe triumfy właśnie w Kraju Kwitnącej Wiśni, niektórzy byli wręcz „produktami eksportowymi” na drugi kontynent. Któż pamięta dziś choćby tak efemeryczne zjawisko jak band Eight Wonder? Właśnie. Tymczasem w Japonii nigdy o nich nie zapomną.

To, co wydarzyło się po eurodance’owym „hicie” „Turn Around and Count 2 Ten” z 1989 (i znów sukces w Japonii!) było już tylko coraz większą, lekko żenującą muzyczną degrengoladą Dead Or Alive. Znacznie ciekawsze okazały się wówczas dla opinii publicznej kolejne operacje plastyczne Burnsa, mogące sugerować jego dążenie do korekty płci. Pete „poprawiał” sobie jednak jedynie twarz, za to tak „skutecznie”, że później przez dwa lata jego usta ratował chirurg specjalizujący się w rekonstrukcjach ciała osób po nowotworach. To, a także rozwód po 28 latach z żoną Lynne Corlett i ślub z Michaelem Simpsonem, na początku nowego millennium uczyniło z Pete’a jednego z ulubieńców tabloidów, jak i telewizyjnych show. Zwieńczeniem tego procesu był udział artysty w 2006 roku w angielskim Celebrity Big Brother.

Nie ogląda się tego źle (YouTube), Peter Burns jest postacią fascynującą, w dodatku – całkiem niegłupią, i to nie tylko w zestawieniu z pozostałymi mieszkańcami domu Wielkiego Brata. To dojrzała, świadoma siebie pop-ikona. Jednak muzycznie – cóż – to już chyba tylko odcinanie kuponów od You Spin Me Round, stanowiącego sam wierzchołek paraboli sławy Burnsa i Dead Or Alive. Teraz, niestety, tendencja spadkowa trwa i wyraźnie nie zanosi się na zmiany.

 by: Emilia Walczak 2011

Piotr jest utalentowany, Anna jest ze Szwecji – a przynajmniej każą nazywać się Talented Mr. Peter i Ana From Sweden. Warszawski duet Games People Play przyznaje się do inspiracji muzycznych The Knife, Crystal Castles, Portishead i Austrą, do listy dorzucając też kilka pozycji z niezbędnika młodego intelektualisty: czytają Freuda, oglądają Bunuela i Lyncha. Na polskim podwórku nie słyszeliśmy nic podobnie nakręcającego od czasu najlepszych koncertów Skinny Patrini czy debiutu Kamp! We wrześniu podzielili się epką „All is temporary”, ich kawałków można posłuchać też na soundcloudzie (a także na facebooku, myspace’ie, last.fm, youtubie i bandcampie). Nam najbardziej podoba się nieco rozhisteryzowane „Borderline” oraz tytułowe „All is temporary”:

Jedna z piosenek z epki, transowe „Charme Discret” (odwołanie do słynnego filmu Bunuela „Dyskretny urok burżuazji”), doczekała się psychodelicznego klipu:

Trzymamy kciuki.

by: Popvictims 2011

W najbliższy weekend w zimnej już Polsce pojawi się na dwóch koncertach zespół Tinariwen, by zaserwować nam sporo ciepłych dźwięków z rozgrzanej Sahary. Tuarescy muzycy, którzy mieli już okazję zaprezentować się polskiej publiczności na scenie World zeszłorocznego festiwalu Open’er, są tworem wyjątkowo ciekawym. Tinariwen prezentują etniczną muzykę Berberów na jak najbardziej współczesnych instrumentach, starając się w ten sposób dotrzeć do szerszej publiczności i naświetlić ludziom wrażliwym na dźwięki sytuację nomadycznych ludów Afryki. Tym razem pojawiają się z zupełnie nowym materiałem. Wydana pod koniec sierpnia płyta Tassili, choć utrzymana we wcześniejszej stylistyce zespołu, wprowadza nową jakość za sprawą zachodnich muzyków, którzy zdecydowali się na wspólne nagrywanie. Na płycie usłyszymy gitarę Nelsa Cline’a z Wilco, instrumenty dęte Dirty Dozen Brass Band oraz głosy Tunde Adebimpe i Kypa Malone’a. To właśnie kawałek nagrany z muzykami TV on the Radio promuje nową płytę.

Cieszy fakt, że po stosunkowo słabej tegorocznej płycie Nine Types of Light panowie z TV on the Radio mają nadal świetne wyczucie kolaboracji (świadczyć może o tym również udział w nagraniach niezłego krążka Medicine Babies i kawałka „Silver Hall” nowojorskiej kapeli No Surrender). Dzięki ich renomie wieść o Tinariwen, muzykujących już od 30 lat, może w końcu odbić się na świecie szerokim echem.

Warto zobaczyć również krótki dokument o muzykach, nagrany za czasów rewelacyjnej płyty Aman Iman, przybliżający historię zespołu i opowiadający o tożsamości ludów wędrownych. Film naświetla przekaz ich muzyki i pozwala odrobinę lepiej zrozumieć o czym śpiewają Tinariwen.

Zachęcamy by wybrać się na warszawski występ Tinariwen w sobotę 22 października do klubu Palladium, lub dzień później, 23 października, do wrocławskiego klubu Eter. Aby poczuć się przez chwilę jak nomada pędzący przez piaszczyste tereny afryki na dachu rozklekotanego autobusu czy grzbiecie niesfornego wielbłąda.

by: Grzegorz Kruk 2011

W niedzielę 9 października kolejny raz przyjdzie nam wrzucić głos do urny. Wybór dla wielu osób niełatwy, tym bardziej, iż w polityce od wielu lat coraz mniej samej polityki, a coraz więcej medialnej kreacji i mniej lub bardziej skutecznego PR-u. Świat w dużej mierze obecnie i tak kręci się pod dyktando wielkiej finansjery i globalnych lobbystów, a czasy wielkich polityków, będących w stanie swoimi decyzjami zmieniać dzieje narodów, dawno odeszły do lamusa. Nawet jeśli tu i ówdzie kryją się zalążki rzetelnego programu i raz po raz przewinie się przez listy wyborcze osoba o wysokich kompetencjach, to i tak nie ma to większego znaczenia przy stawianiu przez nas krzyżyka na liście do głosowania. W politycznym supermarkecie, szczególnie w okresie kampanii, liczy się przede wszystkim opakowanie i strategia promocji. Tym razem w tej materii  najwyraźniej wyróżnił się Jędrzej Wijas. Chociaż po piętach depcze mu rozbierająca się koleżanka z tej samej partii Katarzyna Lenart. Nie wiadomo jeszcze czy growlujący działacz ze Szczecina dostanie się do Sejmu, na pewno jednak na długo zostanie w pamięci wszystkich, którzy mieli okazję zobaczyć jego klip wyborczy.

Telewizyjne kuszenie wyborców zaczęło się w Polsce stosunkowo niedawno, bo dopiero z wolnymi wyborami 20 lat temu. Oglądając fragmenty audycji wyborczych z tamtych lat, z jednej strony można poczuć się jakby ktoś przeniósł nas o lata świetlne w czasie, z drugiej zaś jakaś taka wcale nieobca i nieodległa jest tendencja do obiecywania gruszek na wierzbie. Tak czy owak, zabawa gwarantowana. Być może z takim samym dystansem będziemy słuchać obecnych wypowiedzi za 20 lat.

Najzabawniejszą, najbardziej kuriozalną propozycją wyborów parlamentarnych z 1991 roku była z pewnością założona przez satyryka Janusza Rewińskiego raczej w charakterze żartu Polska Partia Przyjaciół Piwa. Jej oficjalnym celem było zwalczanie alkoholizmu poprzez propagowanie kulturalnego picia piwa, zamiast wódki.

Ku zaskoczeniu, w świeżo upieczonej demokracji, jaką była wtedy Polska wiele rzeczy było możliwe i PPPP wprowadziła do sejmu całkiem sporą grupę reprezentantów. Mało osób wie, że dzięki niej w Polityce zaistniał na chwilę również Krzysztof Ibisz jako spolegliwy emeryt.

Gorliwie zachęcamy do wzięcia udziału w wyborach i samodzielnego wyboru naszych polskich komediantów.

by: Grzegorz Kruk 2011

Dziś, 24 września, mija dokładnie 20 lat od wydania kultowego albumu Nevermind Nirvany. W muzyce popularnej dwie dekady pozwalają na niejednokrotne wywrócenie sceny muzycznej do góry nogami i przewartościowanie kanonów obowiązujących przy tworzeniu muzyki potrafiącej uwieść miliony. Faktem jest, że 20 lat temu dokonali tego panowie z mało znanego zespołu, pochodzącego z zimnego Seattle. Zrobili to na własną rękę, bez gigantycznej machiny produkcyjno-promocyjnej, za to z materiałem, który na lata zdefiniował rockowe granie i wypromował całą osobną scenę muzyczną. Pierwszy singiel z tej płyty, Smells Like Teen Spirit, początkowo grany w radiach studenckich i niszowych rozgłośniach, nie zamierzony przez zespół jako ten, który mógłby zdobyć serca przeciętnego słuchacza (to spokojniejsze, bardziej piosenkowe Come As You Are, planowane jako drugi singiel miało razić szerzej), po prostu wylał się w błyskawicznym tempie do wszystkich innych mediów i rozsadził, również za sprawą teledysku, przede wszystkim posiadające wówczas władzę nad rządem dusz MTV. Stąd wieść o Nirvanie poszła w świat w ekspresowym tempie.

Grunge rozwijał się co prawda już od połowy lat 80., w Seattle głównie wokół niezależnej wytwórni Sub Pop (wczesne wydawnictwa Soundgarden czy Mudhoney), ale to właśnie komercyjny sukces Nirvany pozwolił rzeszy jego przedstawicieli w końcu zaprezentować swój pomysł na muzykę szerokiej publiczności. Wtedy nikt chyba się nie spodziewał się, że aż tak szerokiej. W krótkim czasie zmienił nie tylko gusta muzyczne ale i modę. Flanelowa koszula w kratę, nieład we włosach, glany, plecak kostka z naszywkami ulubionych zespołów, stały się obowiązkowymi atrybutami zbuntowanego nastolatka. Nie samą Nirvaną jednak stała ówczesna scena rockowa. Ruch był prężny, głodny publiczności i uznania ale nadal muzycznie szczery i niewyrachowany. Zróbmy więc sobie małą podróż sentymentalną przez okres początku komercyjnego sukcesu grunge’owych kapel:

Pearl Jam - obok Nirvany najważniejszy zespół ówczesnego boomu. Choć również z Seattle, zawsze stawiany w opozycji do Nirvany, przez fanów, dziennikarzy i samych muzyków. Nieustanne spory, która z kapel jest bardziej niezależna podgrzewały i tak już gorącą atmosferę wokół zespołów.

Następną ikoną z Seattle był Alice in Chains. Mimo, iż mocno skręcali w stronę metalu, osiągnęli równie oszałamiający komercyjnie sukces co Nirvana, Pearl Jam czy Soundgarden. Wielu gołowąsów marzyło o charakterystycznej szpicbródce a’la  Layne Staley.

Kolejną cegiełkę do ówczesnej układanki dołożyli Stone Temple Pilots, tym razem nie z zimnego stanu Washington a ze słonecznej Kalifornii. Ich album Core idealnie wpisywał się w nowo obowiązującą  stylistykę.

Pomnikiem tamtych lat jest również Temple of the Dog, czyli jednorazowy projekt muzyków z Seattle pod wodzą Chrisa Cornella z Soundgarden i wokalnym wsparciem Eddiego Veddera z Pearl Jam, będący trybutem dla zmarłego wokalisty zespołu Mother Love Bone - Andrew Wood’a.

Nie jedna głowa szalała też przy kawałku Cannonball the Breeders. Kapela Kim Deal z Pixies miała też wtedy swój czas. Supportowali koncerty Nirvany podczas ich europejskiego tournee.

Siła rażenia była ogromna, nic więc dziwnego, że coraz więcej kapel starało się odcinać kupony od sukcesu innych. I tak najpierw wypłynęły brytyjska odpowiedź – Bush i australijska riposta – Silverchair, by z czasem ustąpić miejsca kolejnym epigonom jak Creed, Nickelback, czy Matchbox Twenty, którym przyklejano tę samą gatunkową łatkę. Grunge niezaprzeczalnie najpierw zszedł na psy by z czasem po prostu całkowicie wyparować.  Po dwudziestu latach jednak nie jest sezonową nowinką, nie jest mglistym wspomnieniem, nie jest obciachowy czy trendy, jest już po prostu absolutną klasyką. Nurtem, który nie tylko odświeżył gitarowe granie zmiatając natapirowanych krzykaczy lat 80. z powierzchni Ziemi, ale wpłynął na kolejne pokolenia wzrastających muzyków. Jego największym muzycznym symbolem pozostaje do dziś krążek Nevermind.

by: Grzegorz Kruk 2011

1. Morgenstern-głos pokolenia: „Do widzenia, do jutra” (1960)

„Do widzenia, do jutra” to już film kultowy. O młodych i dla młodych, językiem, który rozumieli, w otoczeniu, które znali. Gdańsk lat sześćdziesiątych, kluby, studenckie kabarety, miłostki, westchnienia. I idealna para głównych bohaterów – Zbigniew Cybulski i Teresa Tuszyńska. On rozczochrany i nieco roztargniony, ale jednak prawdziwy amant, najoryginalniejszy w polskim powojennym kinie. Ona, śliczna i pełna wdzięku, w szczytowym, choć bardzo wczesnym momencie swej kariery – to właśnie z tego filmu pamięta się ją do dziś. Nie było takich filmów wcześniej, niewiele było ich i później. Prawdziwa perła.

Tak w TVP Kultura Morgenstern komentował film oglądając go po latach:

2. Morgenstern teatralno-muzyczny: „Jutro premiera” (1962)

Moje ulubione dzieło Morgensterna. U jego podstawy legło karkołomne założenie: to film o teatrze, oparty na sztuce o wystawieniu przedstawienia (kanwą dla obrazu stał się tekst „Trzeciego dzwonka” Jerzego Jurandota). Film to uroczy, inteligentny, zabawny. Przesiąknięty podobnym duchem, co „Kabaret Starszych Panów” – przekonaniem, że humor nie tylko nie musi, ale nawet nie może schlebiać najniższym gustom. „Jutro premiera” jest dziś nieco zapomniana, trudno ją zobaczyć. Unieśmiertelniona została jednak przez ścieżkę dźwiękową i ciągle żywo funkcjonuje w świadomości melomanów – autorem muzyki do filmu Morgensterna był Krzysztof Komeda.

3. Morgenstern doceniony: „Jowita” (1967)

Twórczość Morgensterna od samego początku trafiła w gusta widzów za Oceanem – „Do widzenia, do jutra” zdobywało nagrody po obu stronach globu (Srebrny Bumerang w Melbourne, nagroda za reżyserię w Stratford w Kanadzie), „Ambulans” uhonorowane zostało I nagroda w San Francisco, a „Życie raz jeszcze” trafiło do kinowej dystrybucji w Stanach Zjednoczonych. Dopiero jednak dramat obyczajowy „Jowita”, ekranizacja powieści „Disneyland” Stanisława Dygata, przyniosła twórcy uznanie na jednym z najbardziej prestiżowych festiwali Europy – w San Sebastian. Film, w którego obsadzie znaleźli się Daniel Olbrychski, Barbara Kwiatkowska i Kalina Jędrusik zdobył tam dwie nagrody, w tym laur dla najlepszego reżysera. W historii polskiego kina zapisał się też jako ten, w którym ostatnią rolę przed tragiczną śmiercią zagrał Zbigniew Cybulski.

4. Morgenstern serialowy: „Stawka większa niż życie” (1967), „Kolumbowie” (1970), „Polskie drogi” (1976)

Trzy dekady zanim Scorsese i reszta hollywoodzkiego panteonu w serialowych produkcjach dostrzegła drogę do artystycznej ekspresji, Janusz Morgenstern rozumiał, że mały ekran skuteczniej niż każde inne medium posłużyć może do walki o rząd dusz. I zwyciężył. Jego seriale były prawdziwymi przebojami i oglądane są do dziś przez kolejne już pokolenia. Portretowana przez Stanisława Mikulskiego postać Hansa Klossa to prawdziwy popkulturowy fenomen, a melodia otwierająca „Polskie drogi” to niewątpliwie najbardziej znana kompozycja Andrzeja Kurylewicza i prawdopodobnie jedna z najbardziej w Polsce rozpoznawalnych fortepianowych partii ostatniego wieku.

5. Morgenstern ostatni: „Mniejsze zło” (2009)

Byłem wzruszony, gdy niektórzy mówili mi: „Słuchaj, to już pewnie twój ostatni film, daj nam chociaż jakiś pasaż przed kamerą”. W ten sposób jedno ujęcie dostało się Bożenie Dykiel i Wiktorowi Zborowskiemu. Za własne pieniądze przyjechała na plan z Kanady Liliana Komorowska… – mówił w 2009 roku w wywiadzie dla „Gazety Wyborczej”. I rzeczywiście – „Mniejsze zło” to film wypełniony gwiazdami, tymi, które dopiero co zaświeciły (Lesław Żurek) albo już przeżywały złoty okres swojej kariery (Magdalena Cielecka, Borys Szyc), jak również takimi, które udowadniać już niczego nie musiały (Janusz Gajos, Anna Romantowska, Wojciech Pszoniak). Film to spojrzenie na czas polskiego przełomu nieco podobne do tego z „Wszystko, co kocham” – młode, ciekawe, inne. Tyle, że w momencie premiery swojego filmu Jacek Borcuch miał 29 lat – gdy na ekrany wchodziło „Mniejsze zło” Janusz Morgenstern kończył 87. rok życia. W tym kontekście świeżość filmu musi imponować.

by: Kuba Żary 2011